Yapay zekaya iç giyim markası sorarken işe yarayan soru nasıl kurulur?

Sohbet asistanına “bana iyi bir iç giyim markası öner” yazan biri saniyeler içinde beş altı isim alıyor. Liste düzenli görünür, gerekçe cümleleri kendinden emindir ve okuyan kişi çoğu zaman o listeyi bitmiş bir cevap sayar. Oysa gelen isimler, sorduğunuz sorunun aynadaki karşılığıdır. Kullanım amacınızı, kumaş tercihinizi, bütçenizi ve nereden alacağınızı söylemediyseniz asistan da bunları bilmeden en genel rafı açar.

O rafın ne kadar dar olduğu ölçülebiliyor. Herm.io bu kategoride, yani iç giyim ile çorap ve plaj giyiminde, beş asistandan 1.117 yanıt topladı ve bu yanıtlarda 189 ayrı marka adı geçti, ama en çok anılan isim olan Penti tek başına yanıtların yüzde 41’inde göründü. Ayyıldız onu izledi. Teorik olarak yüzlerce marka dolaşımda, pratikte ise soruyu nasıl kurduğunuza göre değişen küçük bir isim kümesi karşınıza çıkıyor.

Asistanın önünüze koyduğu marka listesi neyin cevabı

Bir asistanın verdiği isimler test sonucu değildir. Ürünler laboratuvara girmemiş, kumaş dayanıklılığı ölçülmemiş, hiçbir beden denenmemiştir. Cevap, sizin kullandığınız kelimelerle güçlü biçimde ilişkilenen marka adlarının dile getirilmiş halidir. Bu yüzden yapay zekada en çok önerilen iç giyim markaları listesi, o markaların daha iyi olduğunu değil, o soru biçiminde daha görünür olduğunu gösterir.

Herm.io’nun bu alandaki çalışması da kendini böyle tanımlıyor: bir görünürlük sayımı, kalite sıralaması değil. Ölçüm size hangi ismin ne sıklıkla döndüğünü söyleyebilir, o ismin neden döndüğünü tek tek açıklayamaz. Alışverişçi tarafında doğru okuma şudur: gelen liste bir karar değil, kısa listedir. Kararın kalan kısmı mağazada, iade koşullarına bakarken ve ürünü elinize aldığınızda sizde kalır.

Soruya eklediğiniz tek kelime rafı yeniden diziyor

Menşe kelimesi bunun en net örneği. İç giyim tarafında soruda köken belirtilmediğinde bahsedilmelerin yüzde 59’u Türk, yüzde 41’i yabancı markalara gitti. Bu sonuç, yapay zekada en çok önerilen Türk iç giyim markaları ölçümünün serideki en dengeli tablosuydu. Başka kategorilerde aynı kelime çok daha sert davranıyor: anne ve bebek ürünlerinde köken kısıtı kalktığında bahsedilmelerin yüzde 54,5’i yabancı markalara kayıyor, abiye ve davet giyimde ise kısıt olmasa bile bahsedilmelerin yüzde 82’si yerli markalarda kalıyor.

Küçük ev aletlerinde etki daha da görünür hale geliyor. Sorudan “Türk” ifadesi çıkarıldığında global kesitte en çok anılan isim Philips oldu ve yabancı markalar bahsedilmelerin açık çoğunluğunu aldı. Yani “Türk markası olsun” demek kibar bir ayrıntı değil, listeyi baştan değiştiren bir koşul. Aynı mantık kumaş, kullanım amacı ve fiyat için de çalışıyor.

Aynı soruyu iki asistana sormanın karşılığı var

Asistanlar her konuda ayrışmıyor. Mobilyada beş asistan büyük ölçüde aynı isimlerde buluştu, hiçbir model en çok anılan markayı değiştirmedi. Kozmetikte ise tablo farklıydı: Claude tek başına Farmasi’yi ilk sıraya koydu, genel sıralamada başka bir isim öndeydi. Bu, modellerden birinin yanıldığı anlamına gelmiyor. Aynı soruya farklı isim setleriyle cevap verilebildiği anlamına geliyor.

Pratik karşılığı basit. Cevap sizin için önemliyse aynı soruyu iki ayrı asistana sorun, sonra aynı asistana bir kez daha sorun. Ölçümün kendisi de böyle çalışıyor: kozmetik çalışmasında 27 Türkçe soru her modele beşer kez yöneltildi. Tekrar, yanlış yakalamak için değil hangi isimlerin sabit kaldığını görmek için yapılır. Üç denemede de dönen bir isim, bir kez görünüp kaybolan isimden daha sağlam bir kısa liste adayıdır.

İyi kurulmuş bir iç giyim sorusunda ne bulunur

Aşağıdaki koşulların hepsini tek cümleye sığdırmak gerekmiyor. Sizin için gerçekten belirleyici olan iki üç tanesini söylemek bile listeyi ciddi biçimde daraltır.

Gelen yanıtı elemek için beş kontrol

• Koşulunuz cevaba yansımış mı? Dikişsiz istediyseniz ve gelen şey genel bir marka sıralamasıysa asistan kısıtı düşürmüş demektir. Soruyu tek koşula indirip yeniden sorun.
• İsim mi verilmiş, ürün mü? Marka önerisi ile model önerisi aynı şey değildir. Aynı markanın serileri arasında kumaş ve kalıp farkı büyük olabilir.
• Gerekçe doğrulanabilir mi? “Kalitesiyle bilinir” cümlesi kontrol edilemez. “Pamuk oranı yüksek modelleriyle biliniyor” cümlesi ürün sayfasında kontrol edilebilir.
• Köken bilgisi doğru mu? Küçük ev aletleri ölçümünde asistanların Türk markası diye önerdiği Fakir ve Grundig’in Almanya’da kurulduğu görüldü. Menşe sizin için önemliyse markanın kendi sayfasından teyit edin.
• Fiyat, kampanya veya stok bilgisi geçiyor mu? Geçiyorsa dayanak yapmayın. Bu veriler hızla eskiyor ve asistan güncel fiyat kaynağı değildir.

Listenin bittiği ve sizin başladığınız yer

Yapay zekanın sizin yerinize yapamayacağı birkaç iş var ve iç giyimde bunlar tam da kararı belirleyen işler. Beden ve kalıp uyumu tabloya değil denemeye bağlıdır, asistanın elinde sizin ölçüleriniz yok. Ten hassasiyeti, dikiş yerinin rahatsız edip etmediği, birkaç yıkamadan sonra kumaşın nasıl davrandığı da aynı gruba giriyor. Bunlar için iade koşulu, mağazada deneme imkanı ve gerçek kullanıcı yorumları asistandan daha iyi kaynak.

En verimli kullanım da buradan çıkıyor: asistanı karar mercii değil eleme aracı olarak görmek. Doğru kurulmuş tek bir soruyla 189 markalık bir alandan kendi koşullarınıza uyan beş isme inebilirsiniz. O beş ismin hangisinin size uyduğu ise hâlâ denediğiniz yerde belli oluyor.