Dizel Forklift Kiralama mı, Akülü mü? Açık Saha ve Kapalı Depo

Yağmurda çamurlaşan rampalı bir sahada ve düzgün zeminli kapalı bir depoda aynı forklifti beklemek gerçekçi değil. Zemin, rampa ve hava koşullarına göre dizel ile elektrikli forklift seçimi.

Aynı işletmenin iki ayrı ucunu düşünün: bir tarafta çatı altında, düzgün zeminli bir sevkiyat deposu; diğer tarafta yağmurda çamurlaşan, rampalı ve taşlı bir açık stok sahası. Her iki alanda da 3 tonluk paletler taşınıyor, ancak bu iki ortamda aynı makinenin aynı verimle çalışmasını beklemek gerçekçi değil.

Forklift seçiminde tonaj kadar, hatta ondan da fazla, makinenin çalışacağı zemin ve hava koşulları belirleyicidir. Açık sahada ağır tempoyla çalışan işletmeler için dizel forklift kiralama genellikle doğru başlangıç noktasıyken, kapalı alanda akülü makinenin alternatifi yoktur. Peki arada kalan durumlarda nasıl karar verilmeli? Aşağıda zemin, rampa ve hava koşullarını tek tek ele alıyoruz.

Açık sahada dizelin güçlü olduğu noktalar

Dizel forklift açık sahanın zorlu koşulları için tasarlanmıştır. Rampada, çamurda ve bozuk zeminde gücü akülü makineden belirgin biçimde yüksektir. Yakıt azaldığında dolum yapılıp çalışmaya devam edilir, şarj için beklemek gerekmez. Bu özellik, tır ve konteyner boşaltma gibi sürekli tempolu işlerde ve şarj molası vermeden ikinci vardiyaya geçilmesi gereken düzenlerde önem kazanır.

Dizelin öne çıktığı başlıca alanlar şantiye ve yapı malzemesi depoları, mermer, doğaltaş ve demir-çelik gibi ağır yük taşınan tesisler, açık stok sahaları ve toprak zeminli tarım alanlarıdır. Yakıt bütçesi için 3 ton sınıfı bir dizel makinenin normal yükte saatte yaklaşık 3–4 litre motorin harcadığını, aylık 200–220 saatlik çalışmada bunun 600–880 litreye ulaştığını hesaba katmak gerekir. Boşta çalışan motor da yakıt yaktığından uzun beklemelerde makineyi kapatmak tüketimi düşürür.

Dizel makinenin periyodik bakımı motor yağı ve filtresi, yakıt ve hava filtresi, hidrolik yağ ile fren ve direk kontrolünü kapsar. Uzun dönem kiralamada bu kalemlerin kimin sorumluluğunda olduğu teklifte açıkça yazılmalıdır; bakım takvimi kiralayandaysa kışlık yakıt filtresi değişimi gibi mevsimsel işler de onun planına girer.

Zemin ve lastik: doğru eşleşme

Açık sahada makine kadar lastik seçimi de önemlidir. Düzgün beton ve asfalt zeminde dolgu (masif) lastik uygundur; patlamaz, bakım istemez ve uzun ömürlüdür. Bozuk zemin, moloz, taşlı saha ve toprak zeminde ise havalı lastik gerekir; süspansiyon görevi görerek hem makineyi hem de yükü korur.

Yanlış lastikle sahaya gelen bir makine hem yavaş çalışır hem çabuk yıpranır. Bu nedenle kiralama talebinde zeminin durumunu ayrıntılı tarif etmek, doğru lastiğin baştan takılmasını sağlar. Rampalı yükleme alanlarında eğimin dikliği ve zeminin sık sık ıslanıp ıslanmadığı da talepte yer almalıdır.

Yağmur, rampa ve akülü makinenin sınırları

Akülü forkliftler kapalı alan için tasarlanmıştır. Kısa süreli dış kullanım çoğu modelde sorun yaratmaz; depodan yükleme alanına yapılan kısa geçişler buna örnektir. Ancak sürekli yağmur, çamurlu zemin ve dik rampa hem menzili hem de elektrik aksamının ömrünü olumsuz etkiler. Akülü makinenin basınçlı suyla yıkanmaması ve akü bölmesinin ıslatılmaması da önemlidir. Yağmurlu günlerde zemin tutuşu ve görüş azaldığı için hız sınırı ile yaya ve araç ayrımı gibi saha güvenliği kuralları daha da önem kazanır; bu kuralları uygulamak işletmenin sorumluluğundadır.

Kapalı alanda ise tablo tamamen tersine döner. Egzoz gazı nedeniyle dizel forklift kapalı depoda kullanılamaz; gıda ve ilaç tesislerinde bu konu zaten gündeme bile gelmez. Akülü makine çalışırken emisyon üretmez, gürültüsü çok düşüktür ve 3 ton sınıfında saatte yaklaşık 4–6 kWh tüketir. Kapalı alan zorunluluğu olmasa bile enerji gideri karşılaştırması bazen akülü lehine çıkabileceği için iki makine için de kendi birim fiyatlarınızla hesap yapmak gerekir.

Kış koşulları dizel için de dikkat ister. Kış öncesi yakıt filtresinin değişmiş olması, akünün sağlam olması ve kışlık motorin kullanılması yeterlidir; sorun genellikle yazlık motorinin soğukta jelleşmesinden kaynaklanır.

Karar tablosu ve kiralama koşulları

Ortama göre makine seçimini özetlemek gerekirse:

• Kapalı depo, gıda, ilaç ve market lojistiği: akülü (dizel egzoz nedeniyle uygun değil)
• Açık saha, rampa, çamur ve taşlı zemin: dizel
• Çok vardiyalı açık saha işi: dizel, şarj beklemeden devam eder
• İçeri ve dışarı sürekli geçiş: LPG modeller bir orta yol olabilir

Karar verilemeyen durumlarda en sağlıklı yöntem, makinenin çalışma süresinin ne kadarını içeride, ne kadarını dışarıda geçireceğini kabaca hesaplamaktır. Ağırlık çatı altındaysa akülü, açık sahadaysa dizel tercih edilir. Örneğin günün büyük kısmını rampada tır boşaltarak geçiren bir makine için dizel, yalnızca kısa çıkışlar yapıp raf aralarında çalışan bir makine için akülü doğru seçimdir. Seçim ne olursa olsun makineyi kullanacak personelin geçerli forklift operatörlük belgesi bulunmalıdır.

İstanbul ve Kocaeli’de forklift kiralayan Çelikor Global Lojistik, filosunda hem sıfır dizel hem sıfır akülü 3 ton makine bulunduruyor ve seçimi sahanın koşullarına göre yapmayı öneriyor. Firmanın tarifesinde 3 ton dizel için aylık bedel bir yıllık taahhütte 40.000 TL, üç yıllıkta 36.000 TL’dir; kapalı alan için elektrikli forklift kiralama seçeneğinde aynı süreler için bedel 44.000 TL ve 39.600 TL’dir (KDV hariç). Dizel makinede periyodik bakım ve lastiğin doğal aşınması firmaya, motorin kiracıya aittir; makine dolu teslim edilip dolu iade alınır, nakliye ise teklifte ayrı kalem olarak yazılır.