Bitkisel Ürünler, Pastil ve Bitki Çayı Gruplarında Etiket Nasıl Okunur

Bitkisel ürünler başlığı bir katalogda tek bir kategori gibi görünür, ama altındaki ürünlerin hepsi aynı sınıfta değildir. Aynı listede takviye edici gıda olarak etiketlenmiş kapsüller, gıda statüsündeki bitki çayları ve şekerleme formundaki pastiller yan yana durabilir. Elinizde hangisinin olduğunu ürün adı değil, ambalajdaki tanım ifadesi söyler.

Ayrımı görmek zor değildir, çünkü her grubun etiketinde bulunan alanlar farklıdır. Takviye edici gıdada tavsiye edilen günlük porsiyon ve porsiyon başına içerik miktarı yer alır. Gıda statüsündeki bir üründe ise 100 gram veya 100 mililitre üzerinden beslenme bildirimi bulunur. Hangisinin bulunduğuna bakmak, etiketin geri kalanını okumayı da kolaylaştırır.

Aynı başlık altında üç farklı ürün sınıfı

Kategori menüsü ürünleri kullanım alanına göre topladığı için hukuki sınıf farkı ilk bakışta görünmez. Aşağıdaki tablo, üç grubun etiketinde hangi bilginin bulunacağını ayırır.

Tablo hangi grubun daha kapsamlı olduğunu göstermez. Hangi bilginin nerede aranacağını gösterir. Bir ürünü başka bir ürünle karşılaştırmadan önce ikisinin aynı satırda mı durduğunu bilmek gerekir.

Bitki adı tek başına yeterli bir bilgi değildir

Latince ad neyi netleştirir

Halk adları bölgeden bölgeye değişir. Aynı ad farklı bitkileri karşılayabilir, aynı bitkinin birden çok adı olabilir. Etikette Latince ikili ad bulunuyorsa hangi türün kullanıldığı tartışmasız hale gelir. Papatya için Matricaria chamomilla, ıhlamur için Tilia cordata, zencefil için Zingiber officinale yazması bu işe yarar. Karışım ürünlerde bu bilgi daha da değerlidir, çünkü içindekiler listesi yalnızca miktar sırasını verir, tür bilgisini vermez.

Kullanılan kısım ayrı bir bilgidir

Bir bitkinin kökü, yaprağı, çiçeği, meyvesi ve kök sapı ticari olarak ayrı hammaddelerdir. Etiket bunu Türkçe yazabilir (kök, yaprak, çiçek, meyve, tohum, kabuk, toprak üstü kısım) veya Latince karşılıklarını kullanabilir (radix, folium, flos, fructus, semen, cortex, herba).

• Zencefilde kullanılan kısım kök sapıdır, yaprağı değil
• Ihlamurda çiçek ve ona bağlı yaprakçık toplanır
• Rezenede halk arasında tohum denen kısım botanik olarak meyvedir
• Karahindibanın kökü ile yaprağı ayrı hammadde sayılır
• Ekinezyada toprak üstü kısım ile kök ayrı ayrı işlenir

İki ürün aynı bitkinin adını taşıyor diye aynı hammaddeyi içermez. Kısım bilgisi etikette yoksa, o ürünü bir başkasıyla karşılaştırmak için elinizde yeterli veri yok demektir.

Ekstre ile toz form arasındaki fark

Toz form, kurutulmuş bitkinin öğütülmüş halidir. Etikette yazan miktar doğrudan o bitkinin miktarını verir. Ekstre ise bitkinin bir çözücüyle işlenip yoğunlaştırılmış halidir. Çözücü çoğunlukla su, etanol veya su-etanol karışımıdır ve etiketin içerik bölümünde belirtilebilir.

Ekstrenin yanında bir oran görürsünüz. Bu oran 4:1 veya 10:1 biçiminde yazılır ve kaç birim kuru bitkiden bir birim ekstre elde edildiğini anlatır. 10:1 yazan bir üründe 100 miligram ekstre, 1000 miligram kuru bitkiye karşılık gelir. Bazı ekstreler ayrıca bir işaret bileşenine göre standardize edilir ve bu, içerik tablosunda yüzde olarak belirtilir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: iki üründe de 500 miligram yazması, ikisinin aynı miktarda bitki içerdiği anlamına gelmez. Miligram karşılaştırması ancak formlar aynıysa anlamlıdır. Formlar farklıysa oran bilgisi olmadan sağlıklı bir karşılaştırma kurulamaz.

Bir bitkisel ürün etiketini okuma sırası

1. Ürün adının altındaki tanım ifadesine bak: takviye edici gıda mı, gıda mı
2. Bitkinin adını ve kullanılan kısmını bul
3. Formu belirle: toz, ekstre, kuru bitki veya demlenmek üzere hazırlanmış karışım
4. Ekstre ise oranı ve varsa standardizasyon yüzdesini not et
5. İçindekiler listesindeki sırayı ve koyu yazılmış alerjen bildirimini oku
6. Saklama koşulunu ve ambalajdaki tarih bilgisini kontrol et

Pastil ürünleri kategoride nerede durur

Pastil, kategorinin en çok karıştırılan grubudur, çünkü birbirine çok benzeyen iki ürün farklı sınıflarda olabilir. Bitki ekstresi veya bitki aroması içeren bir pastil gıda olarak satılabilir. Aynı ürünün vitamin ya da mineral eklenmiş sürümü takviye edici gıda olarak etiketlenebilir. Ayrımı ürün görselinden değil, ambalajdaki tanım satırından anlarsınız.

Şekersiz pastillerde tatlandırıcı olarak izomalt, maltitol veya ksilitol gibi polioller kullanılır. Bu bileşenler belirli oranın üzerinde kullanıldığında etikette aşırı tüketime dair bir uyarı satırı bulunur. Uyarının varlığı ürünün kusuru değil, içerik bildiriminin gereğidir.

Saklama tarafında pastilin kendine özgü bir hassasiyeti vardır. Sıcakta yumuşayıp birbirine yapışabilir. Ambalajın üzerindeki saklama koşulu bunun için yazılır ve kargoyla gelen kutunun güneş gören bir yerde bekletilmemesi ürünün ambalajdaki haliyle kalmasına yardım eder.

Bitki çayları gıda kapsamında kalır

Bitki çayı, kurutulmuş bitki kısımlarının sıcak suyla hazırlanması için satılan bir gıdadır. Takviye edici gıda değildir, bu yüzden etiketinde tavsiye edilen günlük porsiyon ifadesi aranmaz. Ambalajda net miktar, poşet sayısı ve poşet gramajı, içindekiler listesi, demleme süresi, saklama koşulu ve tarih bilgisi bulunur.

Bu ayrım katalog gezinirken de işe yarar. Bir online eczane menüsünde bitki çayları ile bitkisel takviyeler aynı üst başlık altında listelenebilir, ancak ürün ambalajındaki içerik bildirimi iki grubu birbirinden ayırır. Aynı menüde bulunmaları, aynı sınıfta oldukları anlamına gelmez.

İçindekiler listesi azalan miktar sırasına göre yazılır. Bir üründe bitki adından önce aroma veya başka bir bileşen yazıyorsa, o ürün ağırlıklı olarak o bileşenden oluşuyor demektir. Çay kelimesinin kendisi de iki farklı şeyi anlatabilir: Camellia sinensis yapraklarından yapılan ürünler doğal olarak kafein içerir, saf bitki infüzyonlarında kafein bulunmaz. Karışımlarda ikisi bir arada olabilir ve bunu ancak içindekiler listesi gösterir.

Etiket okurken sık yapılan yorum hataları

• Miligram sayısını formdan bağımsız karşılaştırmak
• Bitki adına bakıp kullanılan kısmı atlamak
• Poşet sayısını net miktarla karıştırmak
• Aromayı bitki içeriğiyle aynı şey saymak
• Takviye edici gıda ifadesini aramadan iki ürünü aynı sınıfta varsaymak
• Bitkisel olmayı, ürünün herkes için uygun olduğunu gösteren bir bilgi gibi okumak

Son madde diğerlerinden daha önemlidir. Takviye edici gıdalar ilaç değildir. Hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Gebelikte, emzirme döneminde, çocuklarda ve sürekli ilaç kullanılan durumlarda bitkisel bir ürünü kullanma kararı için hekime danışmak yerinde olur.

Katalogda bu grubu incelerken

Modern Eczane kataloğunda bitkisel ürünler, pastil ve bitki çayları vitamin, mineral ve diğer takviye edici gıda gruplarıyla aynı menüde yer alır. Solgar, Nutraxin ve NBT gibi markaların ürünlerinde de aranacak bilgi aynıdır: bitki adı, kullanılan kısım, form ve tanım ifadesi. Bu dört alan bilinmeden iki ürün karşılaştırılamaz.

Siteyi işleten kurumsal yapı Modernium Teknoloji ve İlaç San. Tic. A.Ş. olarak yazılıdır ve işletme kaydı gıda satışı faaliyetini kapsar. Bu kayıt, bitki çayı gibi gıda statüsündeki ürünlerin katalogda neden aynı yerde bulunabildiğini açıklar.

Sipariş tarafında sitenin yazılı koşulları 256 Bit SSL sertifikalı güvenli alışveriş, 30 gün içinde iade ve değişim ve siparişlerin 1-3 iş günü içinde teslim edilmesidir. Kuru bitkisel ürünlerde ve pastilde teslimatta bakılacak ilk şey ambalaj bütünlüğüdür, çünkü açılmış veya ezilmiş bir ambalaj saklama koşulunu bozar.

Sık sorulan sorular

Etikette Latince ad yoksa ürün eksik mi sayılır

Hayır. Türkçe ad tek başına kullanılabilir. Latince ad, aynı halk adını taşıyan farklı türleri ayırmak gerektiğinde ek netlik sağlar. Tek bitkiden oluşan yaygın ürünlerde bu ihtiyaç düşüktür, karışımlarda ve aynı bitkinin birden çok türünün satıldığı durumlarda artar.

Ekstre oranı yazmıyorsa ne yapılır

Oran verilmemişse o miktarı başka bir ürünün ekstre miktarıyla karşılaştırmak doğru sonuç vermez. Bu durumda ya yalnızca aynı formdaki ürünler kıyaslanır ya da üreticinin veya satıcının müşteri hizmetlerinden içerik bilgisi istenir.

Bitkisel üründe son tüketim tarihi mi yazar

Kuru bitkisel ürünlerin çoğu hızlı bozulan gıdalar değildir, bu nedenle etiketlerinde genellikle tavsiye edilen tüketim tarihi bulunur. Bu tarihten sonra üretici ürünün beklenen niteliğini taahhüt etmez. Hızlı bozulan ürünlerde ise son tüketim tarihi yazar ve o tarih bağlayıcıdır. İkisi aynı bilgi değildir, ambalajda hangisinin yazdığına bakmak gerekir.

Pastil ile bitki çayı aynı kategoride mi aranır

Menüde ikisi de bitkisel ürünler başlığı altında görünebilir. Arama yaparken formu ayırmak daha hızlı sonuç verir: pastil doğrudan ağızda tüketilen bir formdur, bitki çayı ise demlenerek hazırlanan kuru bitki formundadır. Form üzerinden filtrelemek, kategori adı üzerinden aramaktan daha az yanlış sonuç üretir.